Medicatie bij nierfunctiestoornissen

Informatie

Een belangrijke taak van de apotheker is de medicatiebewaking, in de breedste zin van het woord. Een goede uitwisseling van gegevens is daarbij van groot belang, maar voldoet nog niet altijd aan de eisen die apothekers daaraan stellen. Bepaalde contra-indicaties voor sommige geneesmiddelen zoals astma en diabetes mellitus zijn eenvoudig af te leiden uit de medicatie, maar voor goede medicatiebewaking op het gebied van nierfunctiestoornissen zijn gegevens van artsen en andere zorgverleners in de keten nodig.

Sinds een aantal jaren kan de apotheker een aantal laboratoriumwaarden aan de betreffende arts vragen. Zo kunnen apothekers nog beter hun taak als behandelaar oppakken, in het belang van de veiligheid van de patiënt.

Op de website van de KNMP staat informatie voor kennisdeling van specialist, huisartsen en apothekers over nierfunctiewaarden. Deze hulpmiddelen kunnen apothekers helpen om daadwerkelijk de beschikking te krijgen over nierfunctiegegevens en deze toe te passen voor medicatiebewaking op basis van nierfunctiewaarden en de daarbij behorende begeleiding van personen met een verminderde nierfunctie. Hierdoor worden ongewenste medicatiegerelateerde effecten zoveel mogelijk voorkomen. Op steeds meer plaatsen wordt op dit gebied samenwerking gezocht en worden initiatieven ontplooid om door uitwisseling van gegevens tussen artsen, laboratoria en apothekers, de medicatiebewaking bij nierfunctiestoornissen te verbeteren.

Deze cursus, met vaak voorkomende praktijksituaties, biedt een goede opstap om de benodigde kennis op te doen voor de samenwerking op dit gebied. In de praktijk zult u als farmaceutisch consulent niet zelf de nierfunctie van een patiënt bepalen en hierover overleggen met de behandelaar. Dit doet de apotheker. Het uitvoeren van de medicatiebewaking behoort echter wel tot uw kerntaken, en daarbij is kennis over de nierfunctie van groot belang.

Preview

Leerdoelen

Na het doorlopen van deze cursus:

  • kunt u de geneesmiddelen onderscheiden die een grote kans op problemen geven bij verminderde nierfunctie
  • kunt u de GFR (glomerulaire filtratiesnelheid) van de nieren berekenen uit het serumcreatinine en kent u de beperkingen van de voornaamste formules die hiervoor worden gebruikt
  • kunt u, met inachtneming van de relevante Medisch-Farmaceutische Beslisregels, artsen adviseren wanneer een voorgeschreven geneesmiddel een contra-indicatiemelding geeft bij een patiënt met verminderde nierfunctie
  • kunt u patiënten adviseren over medicijnen en nierproblemen
  • kunt u de deskundigheid van het apotheekteam bevorderen op het gebied van nierfunctiestoornissen en geneesmiddelen

Docent

  • prof. (em.) dr. J.M.A. Sitsen

    Prof. dr. J.M.A. (Ad) Sitsen is in 1970 afgestudeerd in de farmacie aan de Universiteit Utrecht. In 1972 promoveerde hij op een farmacochemisch onderwerp. Hij studeerde geneeskunde, ook aan de Rijksuniversiteit te Utrecht, diploma in 1980 behaald.
    Tot begin 2004 was hij bij NV Organon verantwoordelijk voor de klinische ontwikkeling van nieuwe psychotrope stoffen, in het bijzonder antidepressiva. Van 1989 tot 2006 was hij tevens deeltijd-hoogleraar klinische farmacologie aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit Utrecht. Hij is lid van een aantal Nederlandse en internationale wetenschappelijke verenigingen. Hij was lid van de Gezondheidsraad alsmede van de redactie van het Pharmaceutisch Weekblad en publiceerde artikelen, rapporten en boeken op het gebied van klinische farmacologie en farmacotherapie. Hij is tegenwoordig adviseur van enkele farmaceutische bedrijven en betrokken bij nascholingscursussen.

Reviewer

  • dr. H.C.J. Geers

    Harm Geers is sinds 1995 openbaar apotheker in Bennekom. Hij promoveerde in 2012 op het meten en voorspellen van therapietrouw uit apotheekgegevens en uit opvattingen van patiënten. In zijn werk als apotheker vindt hij het extreem belangrijk dat de apotheker frequent contact heeft met de patiënt en dat hij zijn verantwoordelijkheid neemt in het optimaliseren van de farmacotherapie op basis van het verhaal van de patiënt. Zijn interessegebieden zijn: farmacotherapie bij de ziekte van Parkinson, farmacotherapie bij verminderde nierfunctie, deprescribing en elektrolytafwijkingen door geneesmiddelen.